Yemek Borusu İltihabı

2010-03-26 10:57:00
Yemek Borusu İltihabı

YEMEK BORUSU İLTİHABI

Yemek borusu iltihabı (özofajit), yemek borusu çeperinin iltihaplanmasıdır. Nedenlerine göre birçok yemek borusu iltihabı ayırdedilir: Yakıcı maddelere bağlı yemek borusu iltihabı; bir yabancı cisim bulunmasına bağlı ikincil yemek borusu iltihabı; mide ağzının işlevsel bozukluğu sonucu mide suyunun gerî kaçarak yemek borusunun mukozası ile temasına bağlı yemek borusu iltihabı; ışın tedavisi sonrası yemek borusu iltihabı; enfeksiyon kökenli yemek borusu iltihabı.

YAKICI MADDELERE BAĞLI YEMEK BORUSU İLTİHABI

Yakıcı bir sıvı (klorhidrik ya da sülfürik asit; sodyum hidroksit; potasyum hidroksit), daha ender olarak da kaynar bir sıvı alınmasının yolaçtığı, yemek borusu yanığına bağlı bir bozun sözkonusudur. Özellikle kazayla bu sıvıları içen küçük çocuklarda görülür.

Yakıcı sıvının alınması hızla iyileşen, ama sonunda bir darlık bırakma tehlikesi taşıyan yemek borusu yanığına ya da ivegen yemek borusu iltihabına yolaçar.

TEŞHİS

Klinik belirtiler

Sözkonusu sıvı alınır alınmaz, sıvının izlediği yol boyunca, yanma tipinde çok şiddetli ağrılar saptanır. Yutma güçlüğü hemen başlar, bütün yutma girişimleri son derece ağrılıdır. Salya salgılanması boldur (bazen kanlıdır); çocuk huzursuz, terle kaplıdır; elleri soğuktur. Nabız hızlı ve zayıf, atardamar basıncı düşüktür. Bütün bu belirtiler şok belirtileridir ve acil tedavi gerektirir.

Daha sonra, yutma güçlüğü ve ağrılar azalarak, sıvı beslenmeye izin verirler. Bu görünür iyileşme 15. güne doğrudur. Ama bu süre içinde yemek borusundaki iltihap gerilerken, yerinde gelişen bağdokusu sonucunda yemek borusu daralır. Burada, yemek borusu çeperinde oluşan nedbe yapılı bir darlığı önlemeye yönelik tedavi uygulanmalıdır. Önlem alınmazsa, bu darlığın belirtileri Ortaya çıkacaktır.

— önceleri katı, daha sonra giderek sıvı besinler için ağrısız, ama ilerleyici ve kalıcı bir yutma güçlüğü;

— yutma güçlüğü önemli derecelere vardığında, ona eşlik eden besinleri mideye inmeden geri çıkarma.

Bu bulguların şiddetine göre zayıflama az ya da çoktur.

İŞLEVSEL BÜYÜK YEMEK BORUSU HASTASININ SAĞLIK KORUNMASI

Bu yemek borusu hastalığı nöbetlerle ilerler. Bu nöbetler arasında hastalığa iyi katlanıl-dığından özellikle nöbetlerin önlenmesine çalışılır.

Alkol ve tütün

Bütün yemek borusu hastalıklarında alkol ve tütün kullanımının mutlaka kesilmesi gerekir. Bunlar, zaten hastalık nedeniyle dayanıklılığı azalmış yemek borusu mukozasını tahriş ederler.

Heyecan

Doğal olarak bütün heyecanlardan kaçınmak güçtür; oysa hastalık nöbetlerini çoğunlukla heyecan başlatır. Dolayısıyle, hastanın çevresi şiddetli heyecanları elden geldiğince sınırlamaya çalışmalı ve hastaya karşı dikkatli olmalıdır.

Spor ve bedensel çabalar

Nöbetler arasında hiçbir önlem gerekmez. Nöbetler sırasında ağır sporlardan kaçınılmalıdır.

Tıbbi gözetim

Bu konu kalıplaştırılamaz. Bazı kişiler yalnızca hastalık nöbeti sırasında hekime başvururlar; bazıları ise düzenli aralıklarla hekime görünürler.

Mide ülserlerinde, pek sık olmamakla birlikte kötücül yozlaşma tehlikesi bulunduğundan, yılda bir yemek borusu-mide-onikiparmakbarsağı geçişi filmi aldırmak uygun olur. Ayrıca, ülserli hastalara, bazı ilaçların ihtilata yolaçabileceğinin açıklanması çok önemlidir. Bunlar aspirin, kortizon türevleri ve genel olarak verilmemeleri gereken bütün romatizma ilaçlarıdır. Bu ilaçlar ülserli hastalarda bir sindirim sistemi kanaması başlatabilirler.

Röntgen muayenesi

15. güne doğru bir baryumlu geçiş filmi almaya dayanır. Çok özel görüntüler vermez, ama daha sonra yemek borusunda bir daralmayı görünür kılar.

Yemek borusu içine bakma (özofagoskopi)

Nedbeleşme bölgelerinin ve mukoza yaralarının görülmesini sağlar. Daha sonra, darlık varsa daralmayı gösterir. Ama çok tehlikeli bir muayene yöntemidir.

EVRİM

Başlangıçta çok ciddi bazı yanıklar, mediyastin iltihabına yolaçan yemek borusu delinmelerine neden olabilir. Daha sonra ortaya çıkan sorun ise, yemek borusu çeperindeki iltihap iyileşirken ned-be oluşumuna bağlı daralmalardır. Bunlar önlenmeye çalışılır; ama teşhis edilmezlerse, darlığın üstünde besinlerin birikip uzun süre kalması, süreğen bir yemek borusu iltihabına yolaçar.

Uzun dönemde nedbe yapılı darlıkların tekrarlama tehlikesi, özellikle de kanserleşme olasılığı vardır. Bu tehlikeler nedeniyle, hastalar ömür-boyu tıbbi gözetim altında tutulmalıdır.

HASTALIĞIN ÖTEKİ BİÇİMLERİ

Bunlar, yemek borusu yanığına ek olarak mide yanığı gösteren biçimlerdir. Sistemli olarak araştırılmaları gerekir; çünkü mide yanığı hemen belirti vermeksizin mide kapısı bölgesinde bir darlığa yolaçar. Teşhis 15. güne doğru, yemek borusu-mide geçişi filmi alınarak konur.

AYIRICI TEŞHİS

İvegen dönemde teşhis kolaydır.

Bir yemek borusu darlığının nedenini saptamak için, hastanın geçmişinde büyük belirtiler vermeksizin geçmiş olabilecek bir yemek borusu yanığı öyküsü aramak gerekir.

TEDAVİ

Başlangıçta

Çocuğu kusturmaya çalışmamak ve su vermemek (çünkü sıvının hacmini artırmaktan başka işe yaramaz) gerekir. Asit içmişse, süt ya da albüminli su (1/2 litre suya 4 yumurta akı) içirilmelidir. Sodyum ya da potasyum hidroksit içmişse, limon suyu verilmelidir.

Hastanede şok ve ağrı (ağrı şiddetli olduğu sürece morfin verilir) tedavi edilir ve enfeksiyonla savaşmak için antibiyotik tedavisine başlanır.

İkinci evrede

Çocuk yapay olarak beslenir ve darlığı önleyici bir tedaviye başlanır. Bunun için, darlıktan sorumlu aşırı bir bağdokusu gelişmesini ve nedbe oluşumunu önleyici olarak kortizon türevleri verilir; 3. haftadan başlanarak, yemek borusu içine bakma muayeneleri sırasında ve genel uyuşturum altında, sondalarla genişletme tedavisi uygulanır.

Yerleşmiş darlık döneminde

Endoskopla gözetim altında, sondalar yardımıyla yemek borusunun genişletilmesine çalışılır. Bu genişletmeler işe yaramıyorsa, cerrahi tedaviye başlanır. Daralmış yemek borusu çıkarılır ve aynı hastadan alman bir barsak parçasıyla sindirim kanalının sürekliliği sağlanır. Bu ameliyata «yemek borusu onarımı» (özofagoplasti) adı verilir. İlk kazadan 3-5 yıl sonra uygulanır.

YABANCI CİSME BAĞLI İKİNCİL YEMEK BORUSU İLTİHABI

Yemek borusunda takılan ve orada kalan her katı öğeye, «yemek borusuna girmiş yabancı cisim» denir.

Böyle bir cisim, bir mukoza tepkisine ya da yemek borusu iltihabına yolaçar.

Yabancı cisim yutma hem çocukta, hem erişkinde sık raslanan bir kazadır; yutulan ve yemek borusuna takılan cisimler çok değişiktir (kümes hayvanları kemiği; iğne; maden para; v.b.).

NEDEN

Nedeni, bir cismin kazayla yutularak yemek borusuna batmış ve takılı durumda kalmasıdır.

TEŞHİS

Klinik belirtiler

Bazen, sözgelimi yabancı cisim çok yukarda yerleştiği zaman, gırtlağı sıkıştırır; böylece, kaygılandırıcı solunum belirtileri ortaya çıkar.

Çoğunlukla hasta, ancak birkaç gün sonra hekime başvurur. Gerçekten, kazayla yabancı cisim yutulduktan sonra herşey yoluna girmiş gibi görünürken, yutma güçlükleriyle ve bazen birkaç küçük kanamayla birlikte, göğüste kendiliğinden bazı ağrılar ortaya çıkmıştır. Daha sonra enfeksiyon belirir ve yemek borusu çeperinde mukozaaltı bir ap£e oluşarak, zonklama tipinde ağrılara ve ateşe yolaçar. Artık yutma güçlüğü belirgindir.

Çocuklarda, sorguyla fazla bir şey öğrenile-meyeceğinden, anneler de her zaman kazayı göremediklerinden, teşhis daha güçtür.

Tamamlayıcı muayeneler

Röntgen filmi

Hasta hazırlanmaksızm alman akciğer filmi, X ışınlarını geçirmeyen yabancı cisimlerin (iğne, para, v.b.) yerlerinin saptanmasını sağlar. Yemek borusunun baryumlu geçiş filmi de, ışın tutmayan cisimleri gösterir.

Yemek borusu içine bakma (özofagoskopi)

Yemek borusunda yabancı cisim bulunup bulunmadığını doğrulamayı ve yabancı cisim varsa çıkarılmasını sağlar.

EVRİM

Çıkarılmayan bir yabancı cisim, yemek borusunda irinlenmeye yolaçar. Bu durumda yemek borusunun delinme tehlikesi vardır; bunun çok ciddi ihtilatı da mediyastin iltihabıdır. Bazen, yabancı cisim ilk günlerde kendiliğinden serbestleşebilip mideye düşebilir ve en ufak bir ihtitata bile yolaçmaksızın, doğal yollarla dışarı atılabilir.

AYIRICI TEŞHİS

Tek sorun, bir yemek borusu yabancı cismini, soluk borusu yabancı cisminden ayırdedebilmektedir.

TEDAVİ

Hasta, kazadan kısa süre sonra, hekime başvurursa, kısa süreli genel uyuşturum altında (yemek borusu içine bakma muayenesi sırasında) yabancı cisim çıkarılmaya çalışılır.

Hasta hekime çok daha geç başvurmuş, dola-yısıyle de enfeksiyon olmuşsa, yemek borusu içine bakma muayenesinin (özofagoskopi) cismi çıkarmaya yeterli olup olmayacağını (az karmaşık olgularda yeterlidir) ya da yabancı cismi çıkarıp neden olduğu apseyi boşaltmak için cerrahi bir girişim düşünmek gerekip gerekmediğini anlamak için bir bilanço yapılmalıdır.

Bu arada, enfeksiyonla savaşmak için, 8 gün boyunca antibiyotik tedavisi uygulanır.

1483
0
0
Yorum Yaz